22 september tot en met 6 januari 2013

The Dwelling Life of Man; Topstukken van Amerikaanse en Europese fotografen uit de Martin Z. Margulies Collectie, Miami




|


Van 22 september 2012 t/m 6 januari 2013 is in KAdE de tentoonstelling 'The Dwelling Life of Man'; topstukken van Amerikaanse en Europese fotografen uit de Martin Z. Margulies Collectie, Miami te zien. Een selectie van 160 werken uit de omvangrijke fotocollectie van verzamelaar Martin Z. Margulies uit Miami te zien. Gastcurator is de Fransman Régis Durand, oud-directeur van het Jeu de Paume in Parijs en het Centre National de la Photographie in Parijs. Voor zijn keuze baseerde Durand zich op een zinsnede uit een gedicht van de Duitse dichter Friedrich Hölderlin (1770-1843): 'Wenn in die Ferne geht der Menschen wonend Leben', door hem vertaald als 'The Dwelling Life of Man'. De tentoonstelling was eerder dit jaar te zien in de Spaanse instituten Foto Colectania (Barcelona) en Fundación Barrié (Coruña).

Condition Humaine
In zijn selectie concentreert Durand zich op fotografie waarin de 'condition humaine' centraal staat: zowel de fysieke gebouwde omgeving, als de mensen die daarin leven en werken en de karakteristieke 'tekens' die in de leefomgeving van de mens voorkomen. Durand selecteerde wereldberoemde fotografen/ kunstenaars uit de twintigste eeuw. Er zijn werken te zien van: Berenice Abbott, Manuel Álvarez Bravo, Miriam Bäckström, Lewis Baltz, Herbert Bayer, Bernd & Hilla Becher, Frank Breuer, Jeff Brouws, Alain Bublex, James Casebere, Gregory Crewdson, Luc Delahaye, Thomas Demand, Mike Disfarmer, Stan Douglas, William Eggleston, Olafur Eliasson, Vkhutemas School, Walker Evans, Lee Friedlander, Frank Gohlke, Dionisio González, Andreas Gursky, Anthony Hernandez, Lewis Hine, Roni Horn, Pieter Hugo, Tim Hyde, Isaac Julien, Amar Kanwar, Dorothea Lange, Helen Levitt, Sharon Lockhart, Ray Metzker, Lucia Moholy, Jonathan Monk, Zwelethu Mthethwa, Jackie Nickerson, Albert Renger-Patzsch, Thomas Ruff, Ed Ruscha, Anri Sala, August Sander, Stephen Shore, Alec Soth, Hannah Starkey, Joel Sternfeld, Thomas Struth, Spencer Tunick, Gillian Wearing.

Drieluik
Durand deelt de tentoonstelling op in drie ‘luiken’:
- ‘Bouwen, dwalen: het verkennen van gebieden’,
- ‘In de wereld zijn’ en
- ‘Beweging, tekens, symbolen’.

Bouwen, dwalen: het verkennen van gebieden (luik 1)
In ‘Bouwen, dwalen en het verkennen van gebieden’ staat de gebouwde omgeving centraal. Dit zijn de optrekken, huizen en gebouwen die de mens droomde en creëerde om haar leven en zaken doen vorm te geven. Kijk naar de omgeving die de mens voor zichzelf heeft geschapen en het vertelt iets over die mens. De sectie toont architectuur, maar ook de fysieke conditie van steden en leefomgevingen. Vertegenwoordigt in deze sectie zijn fotografen als Lewis Baltz, Stephen Shore, Ed Ruscha, Bernd & Hilla Becher en James Casebere. Van de Albanese kunstenaar Anri Sala wordt een levensgrote videoprojectie getoond, waarin een verbeteringsprogramma van een troosteloze buitenwijk van de Albanese hoofdstad Tirana wordt gedocumenteerd.


Stephen Shore (New York, USA, 1947), U.S. 1, Arundel, Maine, July 17, 1974, C-print, 20 x 24 cm. © Stephen Shore

In de wereld zijn (luik 2)
‘Being in the world’ biedt zicht op de sociale kant van het bewonen van de wereld. Wat zijn onze leefcondities en wie wonen en werken er? Dat gaat van de straatfotografie van Berenice Abbott en Helen Levitt (onder meer in de zwarte wijk Harlem (NY) in de jaren dertig) tot de (arbeiders)portretten van Dorothea Lange, Walker Evans, August Sander en Zwelethu Mthethwa. Daarnaast de verbeelding van machinerieën door Albert Renger-Patzsch en Thomas Ruff, als stille getuigen van een industriële context die zo cruciaal is geweest voor de 20ste eeuwse mens. De Indiër Amar Kanwar verbeeldt in zijn videowerk ‘A Season Outside’ de spanningen in het grensgebied tussen India en Pakistan in de vorm van een treinreis tussen de twee landen. Een reis beladen met historische verhoudingen (en gedeelde geschiedenissen). Ook conflict organiseert leefcondities.

‘Beweging, tekens, symbolen’ (luik 3)
Dit (‘Flux, Signs, Symbols’) is het meest complex van de drie luiken. Hier komen diverse thema’s samen. Zoals de aandacht voor natuur, die grote invloed heeft op het leven op aarde. Het zorgt voor verwoesting, zoals door de orkaan Katrina bij New Orleans in 2005 (portretten van ‘overlevers’ door Jeff Brouws), maar is ook kwetsbaar (fotoserie van de ‘ongerepte’ natuur op IJsland van Olafur Eliasson). Iedere cultuur heeft vervolgens haar eigen significante ‘symboolbeelden’. Alec Soth, Joel Sternfeld en William Eggleston (van wie een uitgebreide serie wordt getoond) dringen diep door in de ziel van de Amerikaanse samenleving met hun scherpe zicht op karakteristieke situaties. Ook Gregory Crewdson toont een ‘All American Scene’, maar dan opgetuigd met een forse dosis surrealisme. Luc Delahaye brengt ons tenslotte bij een hedendaagse realiteit: de impact van oorlog (Afghanistan) op het alledaagse leven.


Gregory Crewdson (New York, USA, 1962), Untitled (Merchant's Row), 2003, 164 x 25 cm. © Gregory Crewdson, courtesy: White Cube

De mens in zijn omgeving

De manier waarop mensen wonen en leven verandert continu onder impuls van de tijdgeest. Ooit waren er alleen agrarische gemeenschappen, waarin de natuur dicteerde hoe het leven verliep. Vervolgens kwam de industriële revolutie en de opkomst van de elektriciteit die veel veranderde. Tegenwoordig is er de digitale technologie die het leven van de mens stuurt en soms dicteert. Daarnaast staan de economische- en sociale structuren die conditionerend zijn voor hoe wij leven. En dan is de overkoepelende natuur, die verwoestend of scheppend kan zijn. Deze cocktail van invloeden – die ook per ‘regio’ verschilt – schept het beeld van onze samenlevingen.

Binnen de hutspot van beelden en invloeden is er één constante: de mens. Hoe past die zich – iedere keer opnieuw – aan de omstandigheden aan? Hoe beweegt – dwaalt – deze door die steeds veranderende samenleving? Er zijn tal van belangwekkende sociologische en antropologische onderzoeken die daar een antwoord op proberen te vinden. Die op een wetenschappelijke manier proberen een analyse te maken. Zeker zo interessant echter, zijn de kunstenaars en fotografen die met hun specifieke blik het leven en de tijdgeest proberen te grijpen. 

Over de Martin Z. Margulies Collectie
De Martin Z. Margulies Collectie in Miami, Florida, heeft in de afgelopen decennia een enorme collectie fotowerk verzameld (circa 2000 stukken), waarin de ‘condition humaine’ een belangrijke constante is. De collectie omvat de hele twintigste eeuw, met vooral sterke kernen Amerikaanse- en Europese fotografie. 

Over gastcurator Régis Durand
Voor de Spaanse instituten Foto Colectania in Barcelona en Fundación Barrié in Coruña maakte de Franse curator Régis Durand (oud-directeur van tentoonstellingscentrum Jeu de Paume en van het Centre National de la Photographie, beiden in Parijs) een selectie van 160 foto’s uit de omvangrijke verzameling rond het thema van ‘de menselijke conditie’. Durand koos voor de titel ‘The Dwelling Life of Man’ (‘Het dwalende leven van de mens’), ontleend aan een gedicht van de Duitse dichter Friedrich Hölderlin (1770-1843), waarin deze het dwalen van de mens door de wereld op een poëtische manier voorstelt. Durand werkte zijn concept uit in drie hoofdstukken, 'luiken': ‘Bouwen, dwalen: het verkennen van gebieden’, ‘In de wereld zijn’ en ‘Beweging, tekens, symbolen’.
In een van zijn begeleidende teksten schrijft Régis Durand: “Er is een manier om naar de wereld te kijken als een enorm organisme, dat langzaam ademt en visies, gedachten en woorden in en uit laat gaan, als een levend membraan. Als, zoals Hölderlin zegt, ‘de mens poëtisch dwaalt’, dan is het juist in deze vormbaarheid, het vermogen van de mens om het geheime leven van plaatsen en dingen waar te nemen en die in zichzelf op te nemen. Kunstenaars geven ons een geïntensiveerde ervaring van dat vermogen.”

Verklaring titel 'The Dwelling Life of Man'
Voor zijn keuze in foto's uit de Martin Z. Margulies Collectie baseerde Durand zich op een zinsnede uit een gedicht van de Duitse dichter Friedrich Hölderlin (1770-1843): 'Wenn in die Ferne geht der Menschen wonend Leben', door hem vertaald als 'The Dwelling Life of Man' (het dwalende leven van de mens).

Beeld bovenaan pagina: William Eggleston, untitled (Blue Car on Suburban Street), Memphis, TN, 1970, Dye Transfer, 30 x 45 cm, © Eggleston Artistic Trust, courtesy: Cheim & Read, New York

Voor een impressie van de omvang van de verzameling in het Margulies Warehouse in Miami, klik hier

Bekijk hier een interview met verzamelaar Martin Z. Margulies, over zijn visie en verzameling  

Coproducenten tentoonstelling:





Met dank aan:


Wij gaan verhuizen. Vanaf 3 mei 2014 open in het Eemhuis, Eemplein 77, 3812 AE Amersfoort Eemplein