• Schurend Paradijs
  • 2022-02-05T00:00:00+01:00
  • 2022-07-03T23:59:59+02:00
  • Begin 2022 presenteert Kunsthal KAdE de tentoonstelling ‘Schurend Paradijs’, waarin twaalf hedendaagse kunstenaars worden uitgenodigd te reflecteren op het utopische ideaal van een maakbare wereld, binnen een wereld die allesbehalve maakbaar blijkt.

In 2022 is het 150 jaar geleden dat Piet Mondriaan in Amersfoort geboren werd. De tentoonstelling ‘Schurend Paradijs‘ start vanuit zijn zoektocht naar een ‘Aards Paradijs’: een modernistische droom van een maakbare wereld op basis van vorm en stijlwaarin de mensen vanuit vrijheid naar het ware, goede en schone streven. 

Het lukte Mondriaan min of meer zijn paradijs te verwezenlijken, in zijn kunst en zijn ateliers. In zijn persoonlijke zoektocht naar zijn ideaal liet Mondriaan het natuurlijke achter zich, en bracht er geconstrueerde ordening voor in de plaats. 

In de hedendaagse kunst lijkt het ideaal van een maakbare wereld naar de achtergrond verdwenen. In plaats daarvan is er reflectie op de wereld en maatschappij. Honderd jaar na Mondriaans droom lijkt onze wereld namelijk allesbehalve een paradijs. Klimaatverandering, milieuvervuiling, virussen en onderlinge spanning zijn voelbare dreigingen. In plaats van dat kunstenaars ons een na te streven utopie voorspiegelen, proberen zij juist de huidige staat van zijn te analyseren, en de toeschouwer door middel van een ervaring te wijzen op de realiteit waarin wij leven. Heeft het nog zin te dromen over een Aards Paradijs? Hoe ziet zo'n paradijs er, met de realiteitszin van vandaag, uit?  

Twaalf hedendaagse kunstenaars zijn door Kunsthal KAdE uitgenodigd om een ruimte te vullen met hun blik op de chaotische wereld van vandaag. Voor het eerst wordt ook gebruik gemaakt van een tweede tentoonstellingslocatie: de Elleboogkerk in Amersfoort, op loopafstand van Kunsthal KAdE.


Michael Raedecker, Cast, 2020, courtesy Grimm Gallery, Amsterdam  

Paradijzen met een ondertoon 

Het paradijs in Kunsthal KAdE start in de grote zaal, die gevuld wordt met een door LOLA Landscape Architects ontworpen straattuin die letterlijk uit de stoeptegels barst. Met deze tuin verkent het ontwerpbureau de manier waarop de natuur, als onstuitbare kracht, de stad herovert.  Aan de muren van de grote zaal wordt een selectie van bestaande schilderijen getoond: paradijzen met een ondertoon. 


Tanja Smeets, Liquid Garden/Beneath the surface, 2020, installatie in het HEM, Zaandam 

Deze ondertoon komt terug in de kabinetten. De kunstenaars onderzoeken hier de tegenstellingen die het thema ‘paradijs’ oproept: maakbaarheid versus realiteit, natuur in ongerepte of juist aangetaste vorm, eeuwigheid versus vergankelijkheid.  

Zoals bij de beelden van Tanja Smeets, grote sculpturen die langs muren de ruimte in groeien. Deze organische sculpturen vormen een plantachtig landschap, dat Smeets vervolgens plaatst in een onnatuurlijke omgeving. Een ander kabinet wordt ingevuld door Anne Duk Hee Jordan, die met een combinatie van sculpturale, botanische en technologische elementen een installatie creëert die een veranderende en vergankelijke wereld laten zien. De creatieve studio MAISON the FAUX schept ook een vervreemdend, overvloedig landschap, en onderzoekt de grenzen tussen wat echt en onecht is.  


Alexandra Kehayoglou, Santa Cruz River, 2016-2017, installatie NGV International, National Gallery of Victoria, Melbourne  

Bedreigde werelden 

Het werk van Alexandra Kehayoglou brengt ons in verbinding met verdwijnende landschappen. De kunstenaar verbeeldt in de vorm van enorme tapijten stukken natuur die door mensen bedreigd worden, en presenteert deze in hun pure, ongerepte vorm. Kehayoglou's tapijten zijn haar vorm van activisme, door de focus te leggen op verhalen en details binnen de natuur hoopt de kunstenaar een groter ecologisch bewustzijn te creëren.  

Ook Marcel Pinas brengt met zijn installaties bedreigde omgevingen en culturen onder de aandacht. De Surinaamse Ndyuká cultuur, waar hij van afstamt, is een belangrijk thema in zijn werk. Pinas wil dat zijn werk mensen aanzet om de kennis en vaardigheden vanuit deze cultuur te waarderen én te behouden 

Digitale transformaties 

Kunstenaar Philip Vermeulen werkt met bewegende panelen waarmee hij een moiré-effect creëert. Met zijn installatie in Kunsthal KAdE wil hij de toeschouwer bewust laten worden van het eigen materiële bestaan, een gegeven dat in een tijd waarin we ons ook veel in digitale werelden bevinden soms vergeten lijkt te worden. In zijn werk onderzoekt Vermeulen de spanning tussen die twee tegenstellingen, het fysieke en het digitale.  

 
Paul Morrison, Dandelion, 2019, courtesy de kunstenaar

Idyllische plekken 

In de setting van een muurschildering van Paul Morrison wordt in een speciaal kabinet de historische verbeelding van het paradijs uit meerdere culturen getoond. In deze ruimte bevraagd Morrison wat het betekent om een idyllische wereld te willen scheppen, zoals Mondriaan deed, en wat dit verlangen verhult. De getoonde prenten laten de verbeelding van het paradijs vanuit verschillende culturele invalshoeken zien.   

Langs de trap en in de gang worden de wanden vormgegeven door Hadassah Emmerich. Emmerich creëert felgekleurde, overdadige wandschilderingen, waarin landschap en lichaam met elkaar vermengd worden tot overweldigende composities. In het filmkabinet wordt de film ‘Xilitla’ van Melanie Smith getoond. In deze film onderzoekt Smith met een hedendaagse blik ‘Las Pozas’: een surreële, decadente tuin in de jungle van Mexico die tussen 1949 en 1984 verwezenlijkt werd door de Engelse kunstliefhebber Edward James.  

Elleboogkerk 

Voor het eerst wordt ook een tweede locatie gebruikt voor de tentoonstelling. In de Elleboogkerk, aan de Langegracht in Amersfoort, ontwerpt Gijs Frieling een wandschildering waarin hij de menselijke natuur in een toenemend technologische samenleving onderzoekt. Kunstenaarsduo Sander Breure en Witte van Hulzen maakt een installatie in het hart van de kerk met figuren die door middel van geluid met elkaar in verbinding staan. 

Installaties:  Sander Breure & Witte van Hulzen, Hadassah Emmerich, Gijs Frieling, Anne Duk Hee Jordan, Alexandra Kehayoglou, LOLA Landscape Architects, MAISON the FAUX, Paul Morrison, Marcel Pinas, Tanja Smeets, Philip Vermeulen, Melanie Smith.  

Schilderijen:  Armando, Sebastiaan Bremer, Sanam Khatibi, Maria Klabin, Friedrich Kunath, Simphiwe Ndzube, Erwin Olaf, Olphaert den Otter, Michael Raedecker, Marina Rheingantz, Rinus Van de Velde, Matthew Wong.    

De tentoonstelling is samengesteld door Robbert Roos, Judith van Meeuwen en Lara Stolwerk, in samenwerking met de kunstenaars.